Get Adobe Flash player

واژه شناسی در علم ضد عفونی کننده ها

متاسفانه در کشور ما یکی از مشکلات در راه توسعه دانش مواد ضد عفونی کننده ، عدم شناخت دقیق واژه ها و بی دقتی در بازگردان و ترجمه آنها از زبانهای دیگر به فارسی است.
در حالیکه در زبان و فرهنگ ما اغلب لغت " ضدعفونی کننده " برای تمامی موارد استفاده می شود، در زبانهای علمی و تخصصی دنیا این واژه معنا و مفهوم خاص خود و محل استفاده متفاوت دارد، که لازم است کمی در این رابطه سخن گفته شود. در همین راستا برخی از واژه های مهم در زیر توضیح داده می شود :
استریل کردن (Sterilization): به روش فیزیکی یا شیمیایی اطلاق می گردد که توانایی از بین بردن مطلق کلیه عوامل میکروبی را داراست. باید توجه داشت که استریل کردن یک مفهوم مطلق است و به هیچ دلیل نبایستی به طور نسبی آنرا در نظر گرفت، بدین معنی که یک وسیله یا ابزار استریل شده به طور 100% عاری از میکروب است و ما نمی توانیم بگوییم این وسیله را 80% استریل کرده ایم، در این صورت آن وسیله استریل نیست و معمولاً به دلیل همین دقت بالا ، برای لوازم و مکانهای کاملاً تحت کنترل و کوچک قابل کاربرد است و کسی نمی تواند، مثلاً ادعا کند ، بیمارستانی را استریل کرده است یا حتی اتاق عمل را استریل کرده است. سه روش استفاده از اشعه گاما (در حال حاضر در سازمان انرژی اتمی صورت می گیرد) ، دما (اتوکلاو و آون) و مواد شیمیایی و ضد عفونی کننده با کارایی استریل کننده (پر استیک اسید ، گلوتارآلدئید و اتیلن دی اکساید) برای این کار در دنیا استفاده می شوند.
گندزدایی کردن (Disinfection) : گندزدایی کردن به روش شیمیایی یا فیزیکی اطلاق می گردد که توانایی کاهش یا از بین بردن کامل میکروارگانیسم های مضر را بروی سطوح غیر زنده داراست و مواد و روشهای که برای این کار استفاده می شوند ، بر اساس قدرت و توانایی از بین بردن میکروبها به سه دسته ، قوی الاثر (High level) ، متوسط الاثر (Intermediate) و ضعیف الاثر (Low level) طبقه بندی می گردند . در اینجا همانطور که شاهد هستید ، بر خلاف استریل کردن ، یک مبحث نسبی است و از بین برن مطلق میکروبها مطرح نیست ، ولی بایستی توانایی از بین بردن میکروبهای بیماری زا و مضر وجود داشته باشد.
چرک زدایی کردن (Antisepsis) : معمولاً به روش شیمیایی اطلاق می گردد که برای کاهش یا از بین بردن نسبی میکرو ارگانسیم های مضر بروی سطوح زنده (پوست و مخاط) استفاده می شود و معمولاً موادی که برای گندزدایی قابل مصرف می باشد ، در نوع و غلظت متفاوت هستند و تفاوتهای کارایی آنها با توجه به لگاریتم کاهش بار میکروبی بر روی پوست و مخاطات ، نداشتن عوارض جانبی بروی مصرف کننده ، نداشتن مقاومت میکروبی ، تحت بررسی و سنجش قرار می گیرند.
بهداشتی کردن (Santizing ) : در صورتی گندزدایی کردن یا چرک زدایی کردن ، نه به معنای از بین بردن کامل و موثر میکرو ارگانیسم های مضر ، بلکه تنها به معنای کاهش سطح میکروبها در حد استاندارد ها باشد، به آن بهداشتی کردن اطلاق می گردد ، مثلاً گفته می شود: ما آب شهر را بهداشتی می کنیم ، یعنی میزان میکروبهای موجود در آب را در حدی که استاندارد های بین المللی اعلام کرده اند ، پایین می آوریم . یا زمانی که بحث بهداشتی کردن دستها را داریم ، مفهوم آن این است که ، ما میزان میکروبهای مضر بر روی دست را تا حد قابل قبول کاهش می دهیم. بر همین اساس بهداشتی کردن از بعد قدرت از بین بردن میکروبها و دور کردن مخاطرات ضعیف تر از روش های گندزدایی کردن و چرک زدایی کردن است.